Koningsdag

De troonopvolging - deel 3

 

Als doorgewinterd vrijmarktondernemer en nuchter ervaringsdeskundige had ik al zo'n vermoeden, maar Bianca Brasser van METRO vroeg het na bij weeronline.nl en ja hoor:

Koningsdag kouder en natter dan Koninginnedag
Koninginnedag vieren op 30 april is straks verleden tijd. De nieuwe datum voor Koningsdag is (met uitzondering van volgend jaar) 27 april. Hoe was het weer de afgelopen jaren?

Vorig jaar liep de temperatuur op Koninginnedag op tot 22,2 graden. Datzelfde jaar werd het op 27 april, niet warmer dan 17,4 graden. Foto: ANP

Een zonnige dag zonder regen, dat is waar het grootste deel van Nederland op hoopt op Koninginnedag. De maximale temperatuur op deze dag schommelde de afgelopen 32 jaar tussen 9,6 en 27 graden. De maximale temperatuur op de toekomstige Koningsdatum, 27 april schommelde de afgelopen 32 jaar een stukje lager; tussen 8 en 22 graden. Dat blijkt uit cijfers van weeronline.nl op verzoek van Metro.

Gemiddeld over de afgelopen jaren was de maximale temperatuur op 30 april 15,4 graden. Dat is een graad warmer dan dat het op 27 april was. Ook viel er in totaal meer regen op 27 april dan op 30 april.

Op de 32 Koninginnedagen die wij vierden met Beatrix als koningin viel in totaal ‘slechts’ 24,9 millimeter neerslag. Op de Koningsdagdatum viel meer dan het dubbele aantal millimeter regen; 55,7. Gemiddeld per dag is dat 0,8 millimeter neerslag op Koninginnedag tegenover 1,7 millimeter op Koningsdag. 27 april 1982 zorgt er vooral voor dat de gemiddelde neerslag op 27 april een stuk hoger uitkomt. Toen viel er 22,8 millimeter regen op één dag. Op de natste Koninginnedag (2002) viel 7 millimeter regen.

“April is een maand waarin het weer van week tot week sterk kan wisselen”, zegt een woordvoerder van weeronline.nl. “Er zijn ook jaren aan te wijzen waarop 27 april warmer en droger verliep dan de dertigste. En natuurlijk geldt: resultaten uit het verleden bieden geen garanties voor de toekomst.”

De weerresultaten van de afgelopen 32 jaar laten ook iets positiefs zien. De zon liet zich namelijk gemiddeld wel vaker zien op 27 april dan op Koninginnedag. Ondanks dat de daglichtperiode op 27 april elf minuten korter is dan op 30 april scheen de zon gemiddeld 0,6 uur langer.

Hoe het weer in Amsterdam tijdens de troonswisseling zal zijn, is nog even afwachten. “Over de dertigste kan nog niemand iets zinnigs zeggen”, aldus weeronline.nl.
Bianca Brasser

Het blijkt dus precies zo als ik het me herinner van het afgelopen anderhalve decennium. April is altijd wisselvallig, de dagen in de week vóór Koninginnedag is het veelal 'halen en brengen' zoals mijn moeder placht te zeggen. De zenuwpezen onder de firmanten van de Rookvogel vreesden steevast voor een verregende stand op 30 april. Echter dit gebeurde slechts een enkele maal,  in 2002 bijvoorbeeld zoals in bovenstaand bericht te lezen valt. Verreweg de meeste malen was het droog in tegenstelling tot zo'n drie dagen daarvoor.

Nu Bea dit jaar zal abdiceren en de helm aan de wilgen hangt is De Firma er in het geheel niet rouwig om dat ze vorig jaar al is overgestapt van vrijmarkt naar marktplaats en garagesale. Het is per slot van rekening 2013 - tijd voor iets anders.

De troonopvolging - deel 2. Van CreaBea naar WillemSport ?

De koningin heeft het dus goed gedaan - koningin zijn - de afgelopen jaren. Wat dat precies inhoudt is niet helemaal helder. Er wordt wel gezegd dat ze ons land zo goed vertegenwoordigt. Maar doen Frau Antje, Johan Cruyff of Epke Zonderland dat niet even goed, zoniet beter? Roep kruuf of krief en overal ter wereld heb je meteen een praatje en vrienden! En dat terwijl ik persoonlijk niets om voetbal geef en er de ballen verstand van heb.

De koningin zou ook een stimulerende factor voor het bedrijfsleven zijn, een wegbereider en aanbrenger van buitenlandse orders. Laten we wel wezen, zo'n staatsbezoek is een mooie aanleiding voor zakenmensen om elkaar te ontmoeten (hoogste kringen enzo) maar natuurlijk niet de oorzaak van het afsluiten van contracten. Bovendien zal men ook zonder koningin wel een aanleiding vinden voor een feestelijke afspraak.

De eensgezindheid van het volk dan, "ze houdt de boel zo mooi bij mekaar" wordt wel beweerd. Tja, misschien is het dat wel: koninginnedag, koekhappen, volksdansen, rommel van de schuur van de één naar de kelder van de ander, beetje zuipen, beetje lallen? Klinkt niet echt hoogstaand, hebben we daar alleen een koninklijke familie voor? Bovendien hebben we nog dat andere Oranje, en niets zorgt voor meer verbroedering, zelfs intercultureel, dan kansen op een ereplek bij een EK of WK.

Uit verplichting aan haar stand of uit persoonlijke interesse was Beatrix geïnteresseerd en begaan met kunst en cultuur. Ze bezocht regelmatig concerten en voorstellingen, er was de Koninklijke Prijs voor de Vrije Schilderkunst, ze liefhebberde zelf wat, kortom kunst vond in haar een pleitbezorger en beschermvrouwe. Dat leverde nog een extraatje op.

Wimlex daarentegen lijkt gespeend van intellectuele belangstelling, hij is meer een sportfan. Tommy Wieringa merkte in zijn 'brief aan de koning' afgelopen weekeinde in het NRC-Handelsblad al op Willem nog nooit met een boek betrapt te hebben. De culturele meerwaarde van Beatrix zal dus verloren gaan met de komst van haar zoon als koning. Wimlex neemt niet zozeer de plaats in van van de koningin, alswel van Johan Cruyff, ons sterrenteam en wijlen Anton Geesink. Overbodige en oneigenlijke concurrentie lijkt mij.

De troonopvolging

Deel 1. HET ICOON

Andy Warhol (1985)

Op 30 april krijgen we naar verwacht wordt een nieuw staatshoofd, koning Willem Alexander. De koningin heeft opgezegd, Wim-lex loopt al een tijdje warm aan de zijlijn. De koningin wordt 75, ons koninkrijk 200, een mooi moment voor een koerswijziging. Maar zit u eigenlijk wel te wachten op zo'n nieuwe vorstperiode, ik allerminst.

We hebben de afgelopen dagen uit alle monden - van zij die ertoe doen, of zij die dat ambiëren - kunnen horen wat een voortreffelijk vorstin Beatrix is geweest de afgelopen jaren. Professionaliteit, dossierkennis, toewijding, meelevendheid, een icoon voor Nederland noemde de premier haar. Geen onvertogen woord valt er te beluisteren, de meest notoire republikeinen in de kamer laten zich niet op enige wanklank betrappen. Het lijkt alsof de vorstin reeds is overleden, van de doden spreken we ook 'niets dan goeds'. Of is men bang het sprookje van de Koninklijke familie te verstoren ?

Iedereen vindt dat de vorstin het zo goed gedaan heeft de afgelopen 32 jaar. Wat heeft zij dan zo goed gedaan ? Koningin spelen ? Vorige week werd aan Nederlanders gevraagd wat hun het meest bij was gebleven van deze regeerperiode. Waar komen mensen mee? De mijlpalen en tragedies in het persoonlijk leven van de vorstin: haar eigen inhuldiging, het trouwen van de kinderen, het overlijden van haar ouders en echtgenoot, en oh ja, de aanslag op koninginnedag.

De vorstin en haar familie zijn ongetwijfeld aardige mensen die het beste met ons en het land voor hebben. Jammer genoeg kopen we daar weinig voor. De familie heeft meer invloed achter de schermen dan u en ik - hoever die invloed strekt stond ten tijde van Juliana bekend als 'het geheim van Soestdijk' - kortom we weten het niet precies. Wat wel duidelijk is, is dat het koningshuis onder de verantwoordelijkheid van de ministers valt. Leden van het koningshuis kunnen niet zomaar hun mening ongezouten te berde brengen, laat staan dat de koningin dus effectief het beleid van ons land kan bepalen. Zij kan de ministers advies geven, maar dat kan hun vrouw ook, of de schoonmaker van hun werkkamer, de ambtenaren op het ministerie, de vertegenwoordigers van talloze lobbygroeperingen. Het beleid dat vervolgens wordt gevolgd is de uitkomst een uiterst ingewikkelde afweging van politieke, persoonlijke, maatschappelijke, financiële, nationale en internationale belangen die de betrokken ministers moeten maken.

Wat zouden we missen zonder koninklijke familie ? Niets toch, behalve het sprookje, de traditie. De koningin had (heeft) formeel (politiek) al niets in te brengen bij de formatie van een kabinet, of de beslissingen van haar ministers, maar bij de formatie van het huidige kabinet is zij ook in de praktijk buiten het proces gehouden. Er wordt ook al gesproken over de afschaffing van de ministeriële verantwoordelijkheid en dat de vorst geen deel meer uit zal maken van de regering.

De aard van het koningschap verschuift al langer richting een louter ceremoniële invulling. Wat aanstonds rest zijn slechts de ceremoniële staatsbezoeken aan collega vorsten, lintjes doorknippen, een erecommiteetje hier, een benefietgalaatje daar en natuurlijk de rol van oppergezinshoofd bij mijlpalen, rampen en feesten: de landsvaderrol.

Iemand als Paul van Vliet is - in navolging van onder anderen een Danny Kaye - toch ook al jaren een uiterst bekwaam en alom gewaardeerd ambassadeur van Unicef. En welk soapsterretje, of om het even welke Bekende Nederlander, heeft niet een eigen stichting ter leniging van een publieke nood, of ter bestrijding van dierenleed, een akelige ziekte of enig ander onrecht in de wereld ? Daar hebben we de koninklijke familie toch niet meer voor nodig !

De koninklijke familie beweegt zich niet zozeer in de hoogste kringen, zij vormt feitelijk de hoogste kring. Dit is één van de redenen dat het koninklijk sprookje in ere wordt gehouden. Iedereen wil graag in de hoogste kringen vertoeven, al was het maar eens in zijn leven. Je ziet het momenteel aan die kinderlijke glans in de ogen van politici als ze voor de camera mogen vertellen hoe uniek en spannend ze het vinden dat ze over enkele maanden de inhuldiging van een nieuwe koning mogen bijwonen. Zo'n historisch moment laten ze zich niet ontnemen.

"(...)Het is niet meer de onderkant van de samenleving die het meest baat vindt bij aubades en krentenmikken, maar bij uitstek de verlichte subelite, op zoek naar geldige seculiere iconen." Hans Beerekamp NRC 1/2/13

Wateroverlast

foto Reuters

In Jakarta is het moesson-seizoen in volle gang, dat geeft ieder jaar weer overstromingen. De beeldredacteur van NRC-Handelsblad koos afgelopen vrijdag een mooie foto uit het overvloedige aanbod. Nu eens geen auto's die tot aan de ramen in het water rijden, of oma's die ergens heen gedragen of gevaren moeten worden. In plaats van de 'catastrofe' toont deze foto juist het normale. Men is wel wat gewend in die contreien qua wateroverlast. Diegene die wel eens zo'n buitje meegemaakt heeft weet dat er in een uur zomaar een halve meter water staat. En meestal is dat water na een paar uur of de volgende dag ook weer weg. De vrouw op de foto in haar eethuisje lijkt maar gewoon rustig af te wachten tot het water weer weggestroomd is. Het water staat tot aan de toonbank, ze moet zelf ook tot aan haar middel in het water zitten, maar het is gewoon "business as usual". Gezien de vuile borden en glazen zijn er onlangs ook nog klanten geweest, maar het mooiste detail is toch wel dat de TV aanstaat !

"Nederland is kennelijk nog niet toe aan deze moderne manier van museummanagement"

Deze uitspraak van Stanley Bremer, de directeur van het Wereldmuseum in Rotterdam die de collectie Afrika van dat museum wil veilen, maakt meteen duidelijk dat de man het niet begrepen heeft en duidelijk niet op de goede plaats zit. Tussen de begrippen 'museum' en 'modern management' ligt namelijk een wereld van verschil.



Een museum is per definitie conservatief, het is er voor het conserveren van objecten met een culturele, kunstzinnige of historische waarde. Een museum is in eerste instantie een depôt, een archief, een bewaarplek.
Daarnaast is een museum ook nog een studie- en een toonzaal. Het is geen winkel, geen bedrijf, geen pretpark.

Management is een term uit de kapitalistische bedrijfscultuur, het betekend letterlijk 'leiding', 'beheer', 'bestuur'. Maar in de praktijk draait het om winst maken door efficiënte bedrijfsvoering.
'Modern management' is alleen nu modern, over tien jaar zal het gedateerd zijn, het is dus een tijdgebonden begrip en daarom mode- en trendgevoelig.

Musea danken hun bestaan aan bewaren en verzamelen, zonder collectie geen museum - hoogstens een Kunsthal, een expositieruimte. In musea worden de objecten bewaard die voor ons collectief van waarde zijn, objecten die met reden de tand des tijds hebben overleefd. Dat onderscheidt musea ook van veilinghuizen, galeries of de kunsthandel die zich in meer of mindere mate bewegen op de golven van de zee van vraag en aanbod. Wat is er nieuw, wat is in de mode, wat is er nu te koop ?

Een museum is geen bedrijf, de collectie geen "...stille reserve die in tijden van financiële leemte kan worden aangeboord..." (NRC 12-01-2013) Met een museum maak je geen winst, het is een collectieve schatkamer die de maatschappij dus ook geld kost.

Ik vind het ongehoord, arrogant en uitermate ongepast dat zo'n Bremer even in z'n eentje meent te kunnen beslissen een collectie van de hand te kunnen doen die in meer dan honderd jaar zorgvuldig is opgebouwd, alleen omdat de Gemeente Rotterdam hem noodt tot bezuinigingen.

Bremer is helaas niet de enige, grote delen van de museumgemeenschap zijn ten prooi aan het 'businessmodel'. Kijk naar de megalomane nieuwe gebouwen die overal worden neergezet. Is het geen nieuw gebouw zoals bij het SMA, dan wel een grootse verbouwing als bij het Rijksmuseum.
In de strijd om meer publiek en meer inkomsten zijn veel musea lange periode gesloten wegens verbouwing en daarom helemaal niet voor publiek beschikbaar.

Gaan ze dan weer open dan bekruipt me het gevoel dat men de taken van de musea aan het verleggen is.
Van conserveren, bestuderen en toegangkelijk maken van de collectie komt niet veel meer terecht.
Nee men meent de concurrentie aan te moeten gaan met pretparken en andere vormen van entertainmentindustrie. Tonen van originele objecten volstaat blijkbaar niet meer. Nee, er moet een pretparkachtige belevingservaring bij worden geleverd, interactief en met veel techniek. De publiekstrekker van nu is 'koning Toet' : alles nep en replica's maar “…een ode aan een levensechte Indiana Jones, en aan de verbluffende Egyptische ambachtslui van vroeger en nu…” (Het Nieuwsblad, 2011)

Moeten we dan tegen steeds hoger wordende kosten alles maar coûte que coûte blijven bewaren ?
Dat zou mooi zijn, maar wellicht onpraktisch, onwenselijk of financieel onhaalbaar. Maar voor Bremer heb ik nog wel wat suggesties:
Er zijn vele etnografische musea, net als dat er vele kunstmusea zijn. In plaats van een collectie 'van alles wat' zoals je die vaak aantreft, zou men onderling objecten kunnen uitwisselen om tot meer coherente collecties te komen waarmee het museum zich ook beter kan profileren en een nog grotere expertise in een bepaald onderzoeksgebied verkrijgen. Gerichte voorwaardelijke schenkingen richting landen van herkomst is een tweede optie. Veel etnografische objecten zijn ooit blootweg geroofd, teruggave ligt voor de hand.
Dure objecten weggeven? Ik hoor het de managers al denken: daar gaat m'n winst. Maar besef wel: nu kost het bezit van de objecten geld (gebouw, beveiliging etc.), dàt geld spaar je in ieder geval uit.

Voorwaarde is daarbij dat de objecten in het publieke domein blijven, toegankelijk voor velen en niet in de kelder van een rijke verzamelaar verdwijnen alleen omdat het veel geld opleverd.

Voor wie zich verveelt vandaag of morgen...

De soundtrack voor vandaag...

Ik heb het album in de kast staan maar vond ook de digitale versie. Het is moderne elektronische muziek - de Residents pionierden al met digitale muziek en samples toen computers nog de afmeting van een dekenkist hadden en 5 1/4" floppy-disks aten - maar is tevens een mooie benadering van de muzikale sfeer op de Noordpool. Vergelijk bijvoorbeeld maar eens met deze soudtrack "The Eskimos of hudson bay and alaska"

"Created over a period of three years, Eskimo was unlike anything anyone had heard before. Instead of an album made up of songs, The Residents produced a series of acoustic landscapes: each track is the sound of a story taking place, rather than the traditional song telling a story."
www.residents.com

1. The Walrus Hunt - 0:00
2. Birth - 4:02
3. Arctic Hysteria - 9:00
4. The Angry Angakok - 14:31
5. A Spirit Steals a Child - 20:08
6. The Festival of Death - 29:03

Voor de liefhebbers is er ook de film (in 6 dln.)